اکستاسي(ECSTASY) يک داروي روان گردان مصنوعي از دسته داروهاي محرک، با دو خاصيت تحريکي شبه آمفتامين و توهم زائي شبيه LSD است. نام هاي خياباني اين ماده XTC ، قرص شادي، عشق و آتش فرشته مي باشند. فرمول شيميايي آن متيلن دي اکسي متامفتامين يا به طور مخفف MDMA است. اين ماده براي سيستم عصبي سمي بوده و در دوزهاي بالا قادر است درجه حرارت بدن را خيلي سريع افزايش دهد که منجر به تخريب عضلات، کليه و سيستم قلبي - عروقي خواهد شد. از اعضاء ديگر خانواده اکستاسي، مي توان آمفتامين و کوکائين را نام برد.


در جنگ جهاني اول انگليسي ها اين دارو را براي سربازانشان تهيه کردند تا در جنگ احساس شادي کنند، بعد از جنگ هم مدتي مصرف کردند ولي چون در يک سال 15 نفر تلف شدند، دارو جمع آوري شد. مجدداً در سال 1980 توليد دارو در اروپا شروع شد، و از آن زمان به بعد توليد غير رسمي اين دارو در بعضي کشورها ادامه دارد. به طور کلي مي توان گفت مصرف اين قبيل دارو از دهه 1980، به ويژه در مجالس رقص و کلوپ ها افزايش يافته است.




مکانيزم دارو

تحقيقات انجام شده با استفاده از تصويربرداري مغز در انسان ها نشان داده است که MDMA در مغز به سلول هاي عصبي که با واسطه شيميايي سروتونين عمل مي کنند آسيب مي رساند. واسطه شيميايي سروتونين نقش مهمي در تنظيم خلق، پرخاشگري، فعاليت جنسي، خواب و حساسيت به درد ايجاد مي کند.

عوارض دارو

اين دارو باعث احساس شديد خوب بودن و افزايش انرژي، بالا رفتن خلق، بيش فعالي(OVERACTIVITY) ، پر حرفي، بي خوابي، اضطراب وخشکي دهان و بيني مي شود. مردمک ها درشت شده، ضربان قلب و فشارخون بالا رفته و در دوز هاي بالا بد کار کردن ريتم قلبي و کاهش فشارخون ممکن است ديده شود. فعاليت بيش از حد ممکن است باعث از دست رفتن آب بدن شده بالعکس نوشيدن آب فراوان براي جبران کم آبي مي تواند باعث تجمع آب در بدن شود. گاهي بيماران احساس غير طبيعي مثل حرکت حشرات در زير پوست دارند(FORMICATION).

مشکلات مصرف طولاني

مصرف طولاني مقادير زياد اين داروها مي تواند منجر به اختلال درک و تفکر شود. به ويژه در مورد آمفتامين ممکن است رفتارهاي بدبينانه بيمار گونه اي همراه با هذيان ، توهمات شنوايي و بينايي و گاهي رفتارهاي تهاجمي ايجاد کند. معمولاً اين حالت 2 – 1 هفته پس از قطع دارو رفع مي شود. اما گاه ماه ها طول مي کشد. در برخي از اين موارد به جاي جنون دارويي اشتباهاً تشخيص بيماري جنون حقيقي گذاشته مي شود. ممکن است افسردگي نيز به دنبال مصرف طولاني داروهاي محرک ديده شود.( ECSTASY) در صورت مصرف مکرر مي تواند به اعصاب بدن که از مغز و نخاع به همه جاي بدن گسترش يافته اند ، آسيب جدي و دائمي ايجاد کند.

عوارضي مشابه کوکائين و آمفتامين

مشکلات روان شناختي مانند افسردگي، مشکلات خواب، اضطراب شديد و بدگماني در طي مصرف و گاهي اوقات هفته ها بعد از استفاده از MDMA ديده ميشود. علائم جسماني مانند سفتي عضلاني ، سايش غيرارادي دندانها ، تهوع ، تاري ديد ، حرکت سريع چشمها ، سنکوپ و احساس لرز و تعريق ,افزايش ضربان قلب و فشار خون ، خطري ويژه براي افرادي با بيماريهاي قلبي عروقي است. افرادي که پس از مصرف MDMA دچار ضايعات پوستي شبه آکنه ( جوش ) مي شوند در معرض عوارض جانبي شديدي مانند تخريب بافت کبد در صورت تداوم مصرف خواهند بود . تحقيقات اخير نشان داده اند که استفاده از MDMA به موجب تخريب دائمي بخشهايي از مغز که مرتبط با تفکر و حافظه مي باشند خواهد شد. MDMA داراي ساختار و اثر اتي مشابه متا آمفتامين مي باشد که نشان داده شده موجب تخريب نورونهاي حاوي دوپامين مي شود. تخريب اينگونه سلولها موجب مشکلات حرکتي مشابه پارکينسون خواهد شد .

تحمل به دارو

داروهاي محرک فورا تحمل ايجاد نميکنند. مجموعه علائم محروميت از دارو اغلب پر دردسر بوده و شامل خلق پائين و کاهش انرژي ميباشد.

در مان

مصرف افراطي دارو مستلزم مصرف داروهاي آرام بخش و کنترل افزايش د ماي بدن و کنترل بد کار کردن ضربان قلب است. علائم بدبيني را ميتوان يا يک داروي ضد جنون کنترل کرد.


مولف: دکتر حميد سجاد